Tanker om likestilling, husbygging, byggeprosessen

Noen tanker etter to år med husbygging... (og to år med bloggen)
Enkele gedachten na twee jaar huisbouw... (en twee jaar met de blog)

Likestilling

Bare glem det med likestilling når du bygger hus! Mange av oppgavene er rett og slett ikke gjennomførbare for en kvinne med vanlig kroppsbygging (som jeg mener jeg har). Jeg prøver så godt jeg kan, men ofte havner jeg i "assistentrollen" og overrekker spikre og verktøy, fordi andre ting er for tunge. Myten at pussing med leire er mulig for alle er sterk forankret i halmbyggekretser, men det er bare tull. Våre nederlandske profesjonelle pussere sa det også til meg. De kjenner ingen profesjonelle kvinnelige pussere i Nederland. Og da de så mine armer, mente de at jeg ikke behøver å være frustrert. Pussing er tungt arbeid!
Og da blir det slik at jeg tar meg å handle og lage mat, vaske opp og klær og huset, rydde og betale regninger osv.

Emancipatie

Vergeet het maar als je een huis bouwt! Vele klussen zijn eenvoudigweg niet te doen voor een vrouw met een gewone lichaamsbouw (zoals ik meen dat ik heb). Ik doe mijn best, maar vaak kom ik in de rol van assistente, die spijkers en gereedschap aangeeft, want andere dingen zijn te zwaar. De mythe dat pleisteren met leem voor iedereen te doen is, is sterk verankerd in de strobouwwereld, maar dat is onzin. Onze nederlandse professionele stuccadoors zeiden het ook tenge mij. Zij kennen geen vrouwelijke professionele stuccadoors. En toen ze mijn armen zagen, vonden ze dat ik hier niet gefrustreerd over hoef te zijn. Pleisteren is zwaar arbeid!

En dus is het zo dat ik inkopen doe, eten maak, afwas, het huis opruim, kleren was en rekeningen betaal enz.

Planlegging

Et hus har uendelig mange små detaljer.
Hver eneste detalj må planlegges.
Hver planlegging krever å tenke gjennom.
Når vet du at du har tenkt gjennom alle mulighetene? Hvor mange er alle?
Internett gir mange svar og uten internett hadde planleggingen vært mye vanskeligere. Eller?

Planning

Een huis heeft enorm veel details.

Elk detail moet gepland worden.

Elk plan vereist dat je grondig nadenkt.

Wanneer weet je dat je alle mogelijkheden hebt overwogen? Hoeveel zijn alle?

Internet geeft veel antwoorden en zonder internet was de planning veel moeilijker geweest. Toch?

"Når flytter dere inn?"

Dette er spørsmålet vi får oftest. Jeg pleier å svare at vi driver med slow-building. Men så må jeg da forsvare at det går sakte, fordi vi begge to jobber fulltid ved siden av byggingen.
Jeg lurer på hvorfor jeg får dette sprørsmålet så ofte. Hvorfor er det viktig for andre å vite? Vi prøver å unngå stress under byggingen. Vi prøver å beholde gleden ved å bygge vårt hus selv. Vi prøver å velge kvalitet fremfor tempo og pris. Vi ønsker å stå for hver enkelt detalj i byggingen og ikke angre etterpå at det gikk litt for fort eller vi tenkte ikke ordentlig gjennom. Jeg skulle forvente at det mest stilte spørsmålet er: "Er dere fornøyd så langt?"

"Wanneer trekken jullie erin?"

Dit is de meest gestelde vraag die we krijgen. Ik antwoord meestal dat we met slow-building bezig zijn. En daarna verdedig ik ons met te vertellen dat we allebei een fulltime baan hebben naast het bouwen.

Ik vraag me af waarom deze vraag zo vaak gesteld wordt. Waarom is het zo belangrijk voor anderen om te weten wanneer we erin trekken? Wij proberen zo veel mogelijk om het leuk te houden om ons huis te bouwen. We proberen om te kiezen voor kwaliteit boven tempo en prijs. We willen achter elk klein detail te staan en er niet later spijt van te krijgen dat het te snel ging en we iets niet goed doordacht hebben. Ik zou verwachten dat de meest gestelde vraag "Zijn jullie tevreden tot nu toe?" zou zijn.

Hvem lider mest?

Det er definitivt vår kjære Ronja. Alene lange dager og når vi endelig kommer hjem, har vi ikke tid til å kose med henne.

Wie lijdt het meest?

Dat is onze lieve Ronja. Lange dagen is ze alleen en als we eindelijk thuis komen, hebben we geen tijd voor haar.

 

 

 

 

Sliten? Sosialt liv?

Ja, vi er ofte slitne. Men det visste vi før vi begynte og det er ikke farlig. Vi klarer å balansere det slik at det går og at vi hele tiden har lyst til å gå videre.

Nei, vi har ikke mye tid til et sosialt liv. Men også det visste vi før vi begynte

.

vanskelig, problemer, slitsomt, tregt, tar tid, tungvint, stress,

alt som kan gå feil, går feil, endringer, utstyr ikke på plass,

veien ikke ferdig, avtaler overholdes ikke, justeringer, dyrere,

senere, passer ikke, mangler, stive muskler, alt for mye på en

gang, lange dager, ikke penger, ikke tid, mase og purre, ikke

 svar, ikke ......

men:

så gøy

så givende

så berikende

så spennende!

Åpent hus

En gang i måneden holder vi "åpent hus". til nå har huset vårt aldri vært lukket - bokstavelig talt. Men heller ikke i overførte betydning. Alle er velkommen til å se, spørre, bli inspirert, snakke. Et fast program har vi heller ikke på disse dagene.

Een keer in de maand houden we "open huis". tot nu toe is ons huis niet dicht geweest, letterlijk dan. Maar ook niet figuurlijk. Iedereen is welkom en kan kijken, vragen, geinspireerd worden, praten. Een vast programma hebben we ook niet op deze dagen.

I går var det åpent hus igjen. Vi hadde ikke regnet med at det plutselig skulle bli så kaldt: 3 grader i huset. Og det etter at vi hadde satt inn alle vinduene og dørene. Pipen er dessverre ikke murt ferdig, vi har ikke rukket å sette inn vedovnen vår. Jeg tente fortvilt noen stearinlys for å få litt varme....

Gisteren hadden we weer open huis. We hadden er niet op gerekend dat het ineens zo koud en guur zou zijn: 3 graden binnen. En dat nadat we alle ramen en deuren in de karmen gezet hadden. De schoorsteen was helaas nog niet af en daarom hadden we de houtkachel ook nog niet naar binnen gehaald. Vertwijfeld stak ik wat kaarsen aan om wat warmte te geven...

Det kom mange på besøk! Det var så hyggelig og hjertevarmende! Politikere, venner, medlemmer og to unge par som virkelig ønsket å vite mer og som er på let etter et sted å etablere seg. Det er så givende å snakke med andre som også synes det er verdt å satse på en miljøvennlig livstil. Takk for at dere kom, takk for at dere sa at det ikke gjorde noe at dere frøs som bare det, og takk for at dere likte huset vårt. Jeg ble så glad.

We kregen veel bezoek! Dat was zo gezellig en hartverwarmend! Politici, vrienden, leden en twee jonge stellen, waarvan een met kinderen, die echt meer wilden weten en op zoek zijn naar een plek om zich te vestigen. Het is zo prettig om met anderen te praten die het ook de moeite waard vinden om te streven naar een millieuvriendelijke leefstijl. Dank jullie wel dat jullie zeiden dat het niet erg was om het koud te hebben, en dat jullie ons huis mooi vonden. Ik werd blij van jullie bezoek.

Disse flotte bildene jeg presenterer her er tatt av Ruben, og jeg fikk lov til å bruke dem på bloggen.

Deze mooie foto's die ik hier laat zien, zijn gemaakt door Ruben, en ik heb toestemming gekregen om ze te gebruiken op deze blog.

Før frosten

Hva kan jeg skrive om de siste ukene? Jeg tok ikke mange bilder og da ser det ut som om vi ikke gjør noe. Men slik er det ikke.

Wat zal ik schrijven over de laatste weken? Ik heb niet veel foto's genomen en dan ziet het ernaar uit dat we niks doen. Maar zo is het toch ook weer niet.

Det viste seg at vi ikke bare kunne bestille bordtak av malmfuru og skru dem på. Det skulle ta mange uker og er ganske dyrt. Derfor laget Sascha disse bordene selv hos Timber. Han brukte noen kvelder til det og i helgen monterte vi dem på bodtaket.

Het bleek niet zo gemakkelijk om gewoon dakplanken te bestellen, die van de kern van het hout gemaakt zijn. Dat zou weken kosten en was ook tamelijk duur. Daarom heeft Sascha die planken zelf gemaakt op zijn werk. Dat koste wel een aantal avonden. Dit weekeind hebben we ze op het dak van het schuurtje gemonteerd.

Vi hadde fortsatt en liten halmjobb å gjøre: over ytterdøren manglet litt isolasjon. Det fikset vi forrige helg.

We hadden nog een stroklusje te doen: boven de buitendeur zat nog geen isolatie. Dit deden we vorig weekeind.

Mateusz og Daniel jobbet videre med pumpehuset, som fikk et nydelig skifertak.

Mateusz en Daniel gingen verder met het pomphuisje, dat prachtige leistenen dakpannen heeft gekregen. 

Til vindusbeslaget laget Sascha sluttstykker i messing, slik at vi nå kan montere beslaget.

Voor de ramen moest Sascha een messing sluitstukje zelf maken, zodat we nu het sluitwerk kunnen monteren.

Og ellers brukte vi en del tid (mange kvelder på internett) til å tenke ut løsninger for å feste solpanelene på taket. Solpanelene former takutstikket på sørveggen og beskytter på den måte veggen mot regn. Det viste seg igjen at det er nødvendig. Nå har vi funnet ut hvordan vi skal gjøre det og hva vi skal kjøpe til dette, men det er ikke gjort ennå.

En verder hebben we nogal wat tijd besteed aan het uitdenken van een systeem om de zonnepanelen te monteren. De zonnepanelen vormen de bescherming van de zuidwand tegen regen. Het bleek weer dat dat echt nodig is. Nu weten we hoe we dat gaan doen en wat we moeten kopen, maar dat is nog niet gebeurd.

Vakker høst



Utsikt fra parkeringsplassen
Uitzicht vanaf de parkeerplaats



 





 





Høststress

Vi klarer ikke å unngå det: vi har høststress. Det er mange ting vi ønsker å ha ferdig før vinteren kommer. Det viktigste er leirepussen og pipa. Pussen tåler ikke frost og pipa gjør at vi kan koble til en vedovn og fyre. Siden vi har vinduene og all isolasjon, bør det da være mulig å få det deilig varmt i vinter. Og i tillegg har vi noen andre ønsker: boden bak huset ferdig og isolert, solpanelene montert og alt ryddet og rent.

We kunnen het niet vermijden: we hebben herfststress. Er zijn veel dingen die we af willen hebben voor de winter komt. Het belangrijkste is de leempleister en de schoorsteen. De leempleister kan niet tegen vorst en de schoorsteen is de voorwaarde voor dat we een houtkachel kunnen installeren. Omdat we alle ramen hebben en alle isolatie op zijn plek, moeten we het dan lekker warm kunnen krijgen deze winter. Daarbij hebben we nog andere wensen: het schuurtje aan de achterkant van het huis af en geisoleerd, de zonnepanelen gemonteerd en alles opgeruimtd en netjes.

Den siste uken hadde vi mye hjelp igjen: Mateusz hjelper både med pumpehuset og ved huset vårt og Harry og Olivier fra Nederland var tilbake for noen dager. Det var igjen lange dager, mye pussdiskusjoner og hyggelige kvelder. Alle veggene innvendig er nå også pusset med jutenetting. Det gjenstår kun et siste finpusslag. Olivier ønsket å se hvordan en kan lage finpuss med norsk blåleire og var overrasket over resultatet.

De afgelopen week kregen we weer wat hulp. Mateusz helpt ons met zowel het pomphuisje als met ons huis en Harry en Olivier uit Nederland waren er weer enkele dagen. Het waren weer lange dagen, veel gesprekken over leemplaster en gezellige avonden.

 De muren binnen zijn nu allemaal gepleisterd met jute erin. Wat er nu nog moet is het laaste finishlaagje. Olivier wilde zien hoe je zo'n laatste finish met de noorse blauwe klei kunt maken en was verrast over het resultaat.

Det store runde vinduet

Endelig var det store runde vinduet ferdig. Vi hentet det hos Kjell (Fagtre) og kjørte det til byggeplassen. Men det var veldig tungt. Det måtte flere til for å hjelpe å få det inn i huset. Og det viste seg at det passet! Hurra. Igjen en milepæl.

Eindelijk was het grote ronde raam klaar. We haalden het op bij Kjell die het gamaakt had (van Fagtre) en brachten het naar de bouwplek. Het was tamelijk zwaar en onhanteerbaar. Daarom hadden we veel hulp nodig om het op zijn plek te krijgen. En het bleek te passen! Alweer een mijlpaal bereikt.

Dørene har vi også fått, men vi tok dem ut under transporten. Og under byggeperioden er det vel smart at de ikke blir satt inn ennå.

We hebben ook de deuren gekregen, maar die hebben we eruit gehaald onder het tranport. En tijdens de bouw is het ook slim als ze er niet al in zitten.

 

Torv fra taket

Mange hender gjør jobben lett. Og det er mye hyggeligere å jobbe sammen med andre. Tusen takk for hjelpen! Vi klarte å ta av en stor del av det som var for mye på taket, vi tipper 6 til 7 m3 torv. Og så fikk vi låne traktor og tilhenger. Det går også fortere enn å fylle storsekker. 

Vele handen maken licht werk. en het is bovendien veel gezelliger om samen te werken. We haalden ongeveer 6 tot 7 m3 turf van het dak af.  En we mochten de traktor en aanhanger lenen, dat het werk ook makkelijker maakte.

Feil

Til nå har vi ikke gjort (eller oppdaget) mange tabber. Men i helgen oppdaget vi at det ligger for mye torv på taket, alt for mye. Taket vil på sikt ikke takle vekten, noen bjelker bøyer allerede mye ned. Vi må fjerne ca. halvparten av det som ligger på taket. Før frosten kommer. (Det er også en del andre ting som skal være gjort før frosten kommer... sukk.) I kveld begynte vi med jobben. Vi fjernet ca. 1 m3 torv. Mens vi gjorde det beregnet jeg at vi må fjerne ca. 10 m3. Vi brukte mellom 1,5 og 2 timer. Oops, der går hele helgen...

Tot nu toe hebben we geen grote fouten gemaakt (of ze nog niet ontdekt), maar dit weekeind ontdekten we dat er te veel turf op het dak ligt, veel te veel. Op termijn kan het dak dat gewicht niet aan. Nu buigen sommige balken al erg door. We moeten dus ongeveer de helft van de turf verwijderen, voordat het gaat vriezen (en er zijn meerdere dingen die gebeuren moeten voor de vorst komt... zucht) Vanavond zijn we ermee begonnen. We hebben ongeveer 1 m3 turf van het dak af gehaald. Terwijl we dat deden, heb ik berekend dat we ongeveer 10 m3 naar beneden moeten krijgen. We deden er tussen 1,5 en 2 uur over. Daar gaat het gehle komende weekeind...

Så hvis du har 1 eller 2 timer til overs i helgen og kan tenke deg å mosjonere litt, kan du hoppe over treningen og i stedet for bære noen bøtter med torv! Vi blir veldig takknemlig!

Pipa

Vi valgte å kjøpe en element pipe fra Schiedel. På internett fant vi følgende informasjon om produktet:

Schiedels isolerte pipe. Ytterelement: Lettbetong mantel. Materialet i foringsrøret er chamotte. Isolasjon 33 cm høy mineralull-isolasjon med skråkuttede spor for god tilpasning. Tykkelse: 3 cm. Ytterelementet er konstruert med separat tilluftkanal for tilførsel av forbrenningsluft til ildsted. Godkjent for 2 ildsteder pr. pipeløp.

Noen ganger ønsker jeg meg at produktene i byggebransjen skal deklareres på samme måte som mat. Vi mener at det er plastfiber inn i materialet, men vi finner det hverken på internett eller på forpakningen. Irriterende!

Alle elementene kom på en pall som jeg hentet hos byggemarkedet. Da vi pakket opp pallen, viste det seg at 5 elementer (verdi ca. kr 800) var skadet pga dårlig pakking. Leverandøren hadde glemt å sette inn beskyttelsesringer i noen elementer. Vi sendte en e-post til leverandøren med bildene av skadene og fikk  svar at det eneste som er skadet er støtteringen for isolasjon og at dette overhode ikke har noen betydning  for hverken montering eller pipens kvalitet, så at det bare er å benytte de elementene som er levert.
Rart.

We hebben een zogenaamde elementschoorsteen gekozen. Op internet vonden we informatie over deze schoorsteen. Daar stond onder andere dat de schoorsteen is gemaakt van betong, chamotteklei en rockwoolisolatie. Soms zou ik willen dat bouwproducten op dezelfde manier hun waren moeten declareren als voedsel. We hebben het idee dat er plasticfiber in de elementen zitten, maar dat staat niet op de webside en ook niet op de verpakking. Irritant.

Ik haalde een pallet met alle materialen op bij de bouwmarkt. Thuisgekomen ontdekten we dat 5 elementen beschadigd waren, waarde € 100. Oorzaak: slecht ingepakt. Ze hadden in een aantal pijpen vergeten om beschermingsringen te doen. Ik maakte er foto's van en schreef een email naar de producent. Die antwoordde dat de beschadigingen niet wezenlijk zijn voor de constructie, dus dat we ze maar moeten gebruiken.

Merkwaardig.



Dessuten viste det seg, da vi begynte å mure opp pipa, at vi har fått for få elementer i forhold til lengden vi hadde gitt. Siden det ikke står på nettsiden hvor høy elementene er, kunne vi bare stole på beregningsprogrammet og ikke kontrollere bestillingen. Grrrr. Jeg kan bli så oppgitt over slike ting. Bruker vi for en gangs skyld en "ferdig løsning", da viser det seg at vi egentlig ikke kan stole på kvaliteten.

Het bleek ook, toen we eenmaal begonnen met de schoorsteen op te bouwen, dat we te weinig elementen hebben gekregen in verhouding tot de lengte van de hele schoorsteen. Omdat er op de webside niet staat hoe hoog de elementen zijn, konden we ook de berekening van de producent niet controleren. Grrrr. Ik kan er zo van balen. Hebben we een keer voor een kantenklare oplossing gekozen, en dan blijkt dat je eigenlijk niet op de kwaliteit kunt vertrouwen.

Men OK. Vi startet oppbyggingen og det går fort!

Maar goed, toen we eenmaal aan de gang gingen, ging het lekker snel!

Sage stein til fundamentet.
Zagen stenen voor het fundament.

Det første elementet med luftinnførsel
Het eerste element met luchtinvoering

Elementene limes: med hva for dritt?
De elementen lijmen we, met wat voor zooi?

Røykinnføring til komfyren.
Rookinvoering voor het fornuis

Her kommer vedovnsrør i pipa
Hier komt de houtkachelpijp in de schoorsteen